Mac OS X: Kısa Bir Tanıtım

Bütün dünyada Apple bilgisayar modelleri ve Mac OS X işletim sisteminin pazar payı yaklaşık %10 kadar ve bu oran son yıllarda giderek yükselmekte. Apple bilgisayarlar Windows kullanan PC'lere göre pahalı ve kullanıcılar için daha zor ulaşılabilir durumda. Örneğin sokağın başında bulunan bilgisayarcıda Apple bilgisayar toplatamazsınız, hatta Apple ürünlerini internette çok az sayıda alışveriş sitesinde bulabilirsiniz.

Koşullar ne kadar olumsuz olsa da sık sık medyada Apple bilgisayarlar ve Mac OS X hakkında övücü sözler okursunuz, hatta bu ilginin neredeyse bir efsane yaratmış olduğunu görürsünüz. Bu efsane de çok temelsiz değil, sadece Mac OS X işletim sisteminin çalışması sırasında kilitlenmemesi veya internette virüslerden korkmadan güvenle dolaşmak bile bunun için yeterli olabilir. Gerçekten şimdiye kadar Mac OS X işletim sistemine özgü bir virüs pek görülmemiş.

Bu bilgisayarları özellikle profesyoneller, yani medya çalışanları veya fotoğrafçılar gibi meslektekiler, güçleri, kullanılan yazılımların çeşitliliği ve görüntü kalitesinin fazla olması gibi nedenlerle tercih ediyorlar. Bunun yanında nispeten az sayıda amatör de bu bilgisayarları kullanışlı olması, güvenli olmaları ve estetik görünümleri nedeniyle evlerinde kullanmakta. Türkiye'de Apple bilgisayarlar İngilizce Mac OS X yüklenmiş olarak satılır. İsteyen kullanıcılar birlikte verilen Türkçe dönüşüm CD'sini kullanarak işletim sisteminin dilini değiştirebilir. Fakat burada Mac OS X konusunu anlatırken İngilizce sürümde kullanılan isimlendirmeyi kullanmak daha uygun olacak galiba. Başlangıç olarak böyle öğrenin, daha sonra isterseniz Apple bilgisayarınızın işletim sisteminde Türkçe'ye dönüşüm yapabilirsiniz.

Yazı aşağıda devam ediyor...

Yazının devamı

Başlarken
Mac OS X ismini açıklayarak başlayalım. "Mac" ünlü Apple Macintosh bilgisayar modelinin adının kısaltılmış hali. "OS" ise İngilizce "Operating System" yani işletim sisteminin kısaltması. Okulda anlatılan Roman rakamlarını hala unutmadınız değil mi? "X" ise Roman rakamlarıyla 10 (on) anlamına geliyor. Mac OS X böylece Macintosh bilgisayarlarda kullanılan sürüm 10 olan işletim sistemi oluyor.

Bu sürüm Apple bilgisayarlarda 2002 yılından itibaren kullanılmaya başlandı. Windows işletim sistemi bu süre içinde 3.1 sürümden yedinci yani Windows 7 sürümüne geldi. Mac OS X için sürüm sayısı değil noktadan sonraki değer artırıldı. Bu süre içinde sürümler Mac OS X sürümleri 10.0 (Chetaah), 10.1 (Puma), 10.2 (Jaguar), 10.3 (Panther) 10.4 (Tiger) ve 10.5 (Leopard) olarak devam etti. Son çıkan Mac OS 10.6 sürümü ise "Snow Leopard" olarak adlandırılmış.

Mac OS X Desktop (Masaüstü) Görünümü. Tepede menü çubuğu var. Burası kullanılan uygulamanın menüleriyle değişir. Altta ise Dock görülür, burada sık kullanılan veya açık olan uygulamaların ikonları vardır.

Masaüstü Görünümü
Mac OS X ilk açıldığında kullanıcıları ekranda Windows işletim sistemine göre çok farklı bir görünüm karşılar. Mac OS X işletim sisteminde Windows masaüstünde bulunan "Başlat" gibi bir başlangıç düğmesi yok. Mac OS X'de ekran altında "Dock" denilen bir ikon sırası, ekran yukarısında ise yazılımlar çalışırken kullanabileceğiniz bir menü çubuğu var. Geri dönüşüm kutusu veya OS X'deki adıyla "Trash" ile sistem ayarlarına ulaşabileceğiniz "System" yine dock üzerinde bulunur.

Dosya yöneticisi olarak "Finder" adlı özelliği kullanabilirsiniz. Finder yine dock üzerinde bulunur ve tıklanarak açıldığında bilgisayar üzerindeki tüm dosyalara ve uygulamalara ulaşmayı sağlar. Bu yüzden Mac OS X kullanırken en sık gördüğünüz pencerelerden biri Finder olacak.

Mac OS X Dock Görünümü. Solda sık kullanılan veya açık olan yazılımların ikonları, en solda ise "Finder" ikonu görülüyor. Sağda çizgiyle ayrılmış bölgede ise "Trash" ikonu var.

Mac OS X işletim sisteminde yazılımları başlatmak için en sık kullandığınız yol dock üzerinde bulunan ikonlara bir kez tıklamak olacak. İkonları dock üzerinde bulunmayan yazılımları Finder yardımıyla "Applications" klasöründe bulabilirsiniz. Yazılımlar açıldığında Windows'da olduğu gibi bir pencere görülmez, çoğu OS X yazılımı hatta görüntü düzenleme yazılımları bile açıldığında masaüstünde sadece uygulamanın gerektirdiği kadar bir pencere oluşturur. Yazılımın menüsü ekranda en tepedeki çubukta görülecektir. Her yazılıma ait pencereyi tıkladığınızda bu menü çubuğu ilgili yazılıma ait menüyü gösterir. Bu durum Windows kullanıcıları için çok kafa karıştırıcı olabilir ama OS X işletim sisteminin çalışması böyle. Ekranın yukarısındaki menü çubuğunu bu biçimde kullanmaya kısa sürede alışacaksınız.

Mac OS X Menü Çubuğu. Her zaman ekranın en üstünde bulunan menü çubuğunda solda Mac OS X işletim sistemini tamamen kapatmak veya yeniden başlatmak için kullanacağınız Apple ikonu görülüyor.

Mac OS X işletim sistemini tamamen kapatmak veya yeniden başlatmak için menü çubuğunda en solda görülen Apple ikonuna tıklamanız gerekir. Bu menüden ayrıca işletim sistemi ve bilgisayar hakkındaki bilgilere, genel ayarlara ve kullanıcı değiştirme işlevine ulaşabilirsiniz. Nadir de olsa, özellikle üçüncü kısım yazılımlar, kullanım sırasında kilitlenebilir, buradaki menüden "Force Quit" işlevini kullanarak bu sıkıntılı durumdan kurtulabilirsiniz. Bu işlem sırasında bu yazılımların kullandığı kaydedilmemiş bilgilerinizi kaybedebilirsiniz. Fakat Mac OS X işletim sisteminin tamamıyla kilitlenmesi, örneğin Windows'ta görülen "mavi ekran" gibi bir görüntü son derece nadir olan bir durumdur. İşte size Mac OS X kullanmak için bir neden daha.

Yazı aşağıda devam ediyor...

Yazının devamı

Yazılımları Eklemek ve Kaldırmak
Mac OS X işletim sisteminde yazılımları eklemek Windows işletim sistemine göre oldukça kolay. Mac OS X uyumlu yazılımlar için kurulum dosyaları genellikle eklentisi *.dmg isimli bir paket halinde bulunur. Bir kurulum dosyasını internetten indirip örneğin masaüstü üzerinde kaydettikten sonra çift tıkladığınızda masaüstünde sanal bir sürücü oluşturulur. Bu sürücü kendiliğinden çalışarak veya üzerine çift tıkladığınızda ilgili yazılımın Applications (Uygulamalar) klasörüne kopyalanması için bir onay penceresi ortaya çıkar. Bu pencereyi onaylayarak veya bu pencere içinde olan yazılım ikonunu applications ikonu üzerine sürükleyerek yazılımın kurulumunu başlatırsınız. Bu işlem bittiğinde yazılım kullanılmaya hazır olacaktır. Yazılımı kullanmak için Applications klasöründeki ikonu çift tıklamalısınız. Bu yazılımı sık kullanmayı düşünüyorsanız çalışır durumdayken dock üzerindeki ikonunun üzerinde fareyle sağ tıklayın ve açılan menüde "Keep in dock" seçeneğini işaretleyin. Böylece gelecekte uygulamanın ikonunu sürekli dock üzerinde bulacaksınız.

Bir yazılımı Mac OS X işletim sisteminden kaldırmak için applications klasöründen silmeniz yeterli. Mac OS X işletim sisteminde yazılımlar sisteme eklenirken genel olarak sadece bir paket halinde kopyalanırlar. Bu işletim sisteminde bir yazılımın kurulumu sırasında Windows'ta olduğu gibi değişik klasörlere farklı dosyaların kopyalanması işlemi olmaz. Mac OS X işletim sisteminde bir yazılım sistemden kaldırıldığında bütün bir paket olarak silinir, genellikle bir klasör veya dosya kalmaz.

Bu durum Mac OS X sistemininde yazılım ekleme veya kaldırmayı çok kolaylaştırdığı gibi bir kaldırma işleminin sistemi bozması engellenir. Örneğin Windows'ta herhangi bir yazılım yüklenirken değişik bir çok dosya sadece "Program Files" klasörüne değil Windows sistem klasörleri içine, hatta önemli sistem dosyaları üzerine yazılarak eklenir. Bir yazılımın Windows sisteminden kaldırılması için ise bu kopya dosyaların silinmesi veya değiştirilmesi gerekir. Böylece Windows üzerine yazılım eklenip kaldırılması zaman içinde sisteminin çökmesine veya en azından bozulmasına neden olabilir, hepimiz biliyoruz.