Teknopedi - Yazılımlar

Yazılımlar

Yazılımlar yada yazılım dediğimiz araçlarla bilgisayara bizim için gerekli olan işleri yaptırırız. Yazılımlarla yazı yazabilir, internete bağlanabilir veya resim yapabiliriz. Piyasada veya internette bilgisayarla yapılabilecek her iş için neredeyse sayılamayacak kadar çok sayıda yazılım vardır. Bilgisayarınız içinde bulunan işletim sistemi, örneğin Windows size bazı yazılımlar sunacaktır. Bunları inceleyip sizin gereksinimlerinize uygun olup olmadıklarınıza kolayca karar verebilirsiniz. Eğer bunları kullanacaksanız sorun yok, örneğin eskiden bir yazı yazılımı kullanarak hastalarının kaydını tutan bir doktorla tanışmıştım. Bu doktor kendi sorununu böylece çözmüş ve ayrıca bir hasta kayıt yazılımı araştırmasına gerek kalmamıştı.

Hazır mısınız?
Bilgisayarınız evde (veya işyerinde) yerine yerleştirilmiş durumda ama şimdi yazı yazmanız gerekli, internete bağlanıp gazeteleri okuyacaksınız, e-mail göndereceksiniz. Sizin bilgisayarınızdan açıldığında sadece kısa bir ses çıkıyor ama arkadaşlarınız "mp3" denilen bir şey dinliyor. İşte bilgisayarla maceranız şimdi başlıyor diyebiliriz. Bazı kuralları gözardı etmezseniz sizin de bilgisayarınızda güvenle ve zevkle kullanacağınız, işe yarar yazılımlarınız olacak.

Her bilgisayar "Windows" veya benzeri bir işletim sistemiyle donatılmıştır fakat bu genel işletim sistemleri içinde herkesin gereksinimlerini karşılayacak kadar çok çeşitli yazılımlar yoktur. Sizin için gerekli olan yazılımları yine siz seçip daha sonra bilgisayarınıza yükleyerek kullanacaksınız. Sonuçta içinde yüklü yazılımlara bakarak birbirinin aynı iki bilgisayar bulmak olanaksızdır. Bilgisayar sahipleri zaman içinda gereksinim duydukları değişik işlevli yazılımları yüklerler, masaüstü ayarlarını hatta fare ve klavyeyi bile kendi zevklerine göre değiştirirler. Siz de bilgisayarınızda bu değişiklikleri yapabilmeyi öğrenmelisiniz. İşte size üç adımda bunları yapabilmenin yolu!

İlk Olarak Nasıl Bir Yazılıma Gereksinim Olduğunu Saptamalısınız
Bilgisayarınızda Windows XP tarafından verilen bir çok yazılım var ama zaman içinde bunlar sıkıcı olabilir veya isteklerinizi karşılamayabilir. Bu durumda yeni bazı yazılımlara gereksiniminiz var demektir. Bu kararı verdikten sonra nasıl bir yazılım istediğinize yani yazılımın işlevlerinin nasıl olması gerektiğine karar vermelisiniz.

Örneğin bilgisayarınızda müzik dinlemek istiyorsunuz ve mp3 çalan bir yazılıma gereksiniminiz var diyelim. Biliyorsunuz mp3 müzik dosyalarının sıkıştırılmış biçimidir. mp3'leri sadece dinleten çok sayıda yazılım vardır, bu yazılımların çoğunda çalma listeleri oluşturabilir, dış görünümlerini değiştirebilirsiniz. Bu yazılımlar hızlı ve basittirler ve genellikle ücretsizdir. Bilgisayarınızın belleğinde fazla yer tutmadıkları için de teknik özellikleri güçlü olmayan bilgisayarlarda bile kullanılabilirler. Belki de tek istediğiniz böyle basit bir yazılım olabilir. Fakat biraz daha deneyimli bir kullanıcı iseniz müzik CD'lerinden mp3 yaratmak, bunları dizinlere yerleştirmek veya tekrar müzik CD'leri yaratmak isterseniz daha kapsamlı bir yazılıma gereksiniminiz vardır. Böylece download edeceğiniz sitede yazılımın işlevleriyle ilgili açıklamaları dikkatle okuduktan sonra karar verirsiniz.

Yazılımları Nerede Bulabilirim?
Bilgisayarcılarda veya alışveriş merkezlerinde kutular içinde herhangi bir bilgisayar parçası gibi yazılımlar satılmakta. Bu klasik bir yöntem ve iyi tanıdığınız bir yazılım ise böyle almanızda sakınca yok. Örneğin arkadaşınızın bir muhasebe yazılımını kullandığını ve memnun olduğunu, bu yazılımın sizin de işinize yarayacağını görürsünüz, yazılımın adını öğrenirsiniz ve gidip satın alırsınız. Biraz şanslı iseniz sorunu böylece çabucak çözmüş olursunuz.

Ama işinize yarar yazılımın hangisi olduğunu bilmiyorsanız size uygun yazılımları biraz aramanız gerekir. İlk yapacağınız bilgisayar dergilerinin promosyon olarak verdikleri CDROM'lara göz atmak olabilir. Bu CDROM'lar içinde genel olarak herkesin işine yarayabilecek yazılımlar ve tanıtımları vardır. CDROM içinde bulduğunuz yazılımların işlevlerini inceledikten sonra bilgisayarınıza kurabilirsiniz.

Kesinlikle arkadaşlarınızdan elde ettiğiniz veya nereden geldiği belli olmadan çoğaltılmış CDROM'ları kullanarak bilgisayarınıza yazılım kurmayın. Böyle yaparsanız bilgisayarınıza kurduğunuz yazılımlar eski sürümde ve bozuk olabilir veya virüsler gibi zararlı yazılımlar içerebilir. Birçok ücretli yazılım korsan olarak çoğaltılıyor fakat unutmayın bu yazılımların çok benzerleri zaten internette ücretsiz yani "freeware" olarak bulunmakta. Örneğin Microsoft Office için OpenOffice veya Adobe Photoshop için Gimp yazılımlarını örnek verebiliriz.

Yazı aşağıda devam ediyor...

Yazının devamı

Bilgisayarınız için güvenilir yazılımları www.download.com isimli sitede bulabilirsiniz.

Yazılım bulmanın bir yolu da internettir. İnternette yazılımların tanıtımını yapan, bilgisayara indirmenizi sağlayan çok sayıda site vardır. (Sadece güvenilir sitelerden yazılım indirmeniz konusunda uyarmalıyız) Bu sitelerden belki de en popüler olanları www.download.com ve www.softpedia.com'dur. Bu sitelerde neredeyse her konuda çok değişik yazılımlar bulabilirsiniz. Buradan açıklamalarını okuyarak beğendiğiniz yazılımı önce bilgisayarınıza indirirsiniz daha sonra da kurarsınız. Bu sitede açıklamalar İngilizce fakat benzeri bazı Türkçe siteler de var.

Yazılım indirebileceğiniz diğer siteleri bir arama sitesinden anahtar sözcükleri girerek bulabilirsiniz. Bazı yazılımları da üretici kişilerin veya şirketlerin oluşturduğu özel sitelerden indirebilirsiniz, bu siteleri de yine arama motorlarından arayarak bulabilirsiniz. Bulduğunuz sitelerin güvenilirliği konusunda karar veremiyorsanız, tanınmış ve büyük şirketlerinkilere öncelik verin.

Son Adım Yazılımı Bilgisayarınıza Kurmak
Yazılımı internetten bilgisayarınıza indirdiğinizde ilgili dosyanın adının "Setup.exe" veya "yazılımın adı.exe" olduğunu görürsünüz. İşte ilk yapacağınız iş bu dosyayı çift tıklamak. Bir CDROM içinde gelen kurulum yazılımları ise genellikle bilgisayarınızın CD sürücüsüne yerleştirdiğinizde kendiliğinden çalışır. Eğer böyle olmazsa Windows Gezgini ile CDROM sürücüyü görüp burada bulunan adı "setup.exe" biçiminde olan dosyayı çift tıklayarak çalıştırırsınız. Bilgisayar dergilerinin verdiği CDROM'larda ise ilgili yazılımın ismine tıkladığınızda yazılımın kurulum dosyası açılacaktır.

Kurulum dosyası çalışmaya başladığında genellikle yazılımın adının yazdığı bir mavi ekran veya bir pencere ortaya çıkacaktır. Bu anda bilgisayarınızda başka bütün yazılımların kapalı olması gereklidir. Bu mavi ekranda yazılımın kurulacağı dizinleri veya bazı seçenekleri soran bir pencere ve ilerleme göstergesi göreceksiniz. Bu soruların yanıtlarından emin değilseniz genel olarak "OK" veya "Tamam" düğmelerine basarak devam edebilirsiniz. Yazılımı kullanmaya başlayıp daha deneyimli olunca bu tip bir çok ayarı yeniden yapabileceksiniz. Yazılımın kurulumu bittiğinde bazıları bilgisayarınızı açıp kapamanızı isteyebilir, bu da yapıldıktan sonra yazılımınızı kullanmaya başlayabilirsiniz. Bunun için masaüstünde ortaya çıkan ikonu çift tıklayabilir veya "Başlat" düğmesinde ilgili yazılımın ikonunu bulabilirsiniz.

Bilgisayarınıza birden fazla yazılım kuracaksanız acele etmeyin. Bu yazılımların çalışma biçimlerini çok iyi bilmiyorsanız birer birer kurun. Bir yazılımı kurup çalıştırdıktan sonra birkaç gün bekleyin, daha sonra yeni bir yazılım yükleyin. Böylece bir sorun çıkarsa nedenini daha kolay tahmin edebilirsiniz.

Burada söylemeden geçemeyeceğimiz bir konu var. Bilgisayarınızda kurduğunuz bütün extra yazılımları bilgisayarınız içinde veya daha iyisi bir CD-ROM içinde mutlaka saklayın. Kullandığınız bilgisayarın teknik özelliklerine ve kullanım amaçlarına göre bu yazılımları dizinler içinde kaydedin. Bir kişinin giysilerini bir gardropta saklaması gibi yazılım deposu olan bu CD-ROM zamanı gelince çok işinize yarayacak. Örneğin bir yazılım bozulduğunda buradan kolayca tekrar kurarsınız.

Nedir bu "Shareware", "Freeware" ve "Adware"?
Bilgisayar kullanıcıları genellikle bir yazılımı satın almadan önce bir deneme yapmak isterler. Bunu bilen yazılım satıcısı şirketler kullanıcıların denemeleri için asıl yazılıma az veya çok benzeyen işlevleri kısıtlanmış bir yazılım verirler. Bu yazılımlar kısıtlamanın biçimine göre adlandırılırlar. "Shareware" denilen yazılımlarda kullanıcıya örneğin 30 gün gibi bir süre verilmiştir. Kurulum anından itibaren kullanıcı yazılımı bu süre boyunca çoğunlukla hiçbir kısıtlama olmadan deneme şansı bulur. Bazı shareware yazılımlarda ise fonksiyonlar kısıtlanmıştır, örneğin yarattığınız belgeyi kaydedemezsiniz. Değişik türden kısıtlamalar olsa da shareware yazılımlar size asıl yazılım hakkında kesin bir bilgi verecektir.

Bazı yazılımlar ise sahipleri tarafından internette hiçbir ücrete veya kısıtlamaya tabi olmadan dağıtılırlar. Bu yazılımlarda çoğu zaman amaç sadece ilgili kişinin veya şirketin tanıtımıdır. Bu yazılımlara "Freeware" denir, neredeyse her konuda böyle yazılımlar bulabilirsiniz. Bunlar arasında medya oynatıcıları gibi bütün dünyada neredeyse her bilgisayara girmiş olanlar vardır. Doğal olarak bilgisayar kullanıcısı herkes ücretsiz oldukları için bu yazılımları tercih edecektir. Fakat bu yazılımların bazıları oldukça basittir ve üzerlerinde fazla zaman ayrılıp çalışılmadığı için de sorunlu olabilirler. Bu yüzden bu tip yazılımları kullanırken dikkatli olmalısınız.

"Adware" yazılımlar ise kullanım sırasında bilgisayar ekranında bir reklam gösterir. Bu yazılımlarda da çoğu zaman işlev açısından bir kısıtlama olmaz. Bazen bu reklamlar kullanıcıyı üzerse de bu yazılımların bazıları çok kullanışlı olduğundan ve daha önemlisi ücretsiz olduğundan tercih edilebilir. Fakat bazı adware yazılımların internetten zararlı yazılımlar da indirdiği bilinir, bu yüzden bunları bilgisayarınıza kurarken internetten bu konuları araştırabilirsiniz.