Teknopedi - CRT Televizyonlar

CRT Televizyonlar

1878 yılında İngiliz Sir William Crookes katot ışınlarını bir vakum tüpü içinde görüntülemeyi başardığında icat ettiği aracın dünyayı nasıl değiştireceğini hayal bile edemezdi. Bu araçta ısıtılan bir negatif elektrotta üretilen elektronlar pozitif elektrota doğru yönlendiriyordu. Zaman içinde bu tüp içinde oluşturulan ışınların yönünün değiştirilebileceğinin anlaşılmasıyla bildiğimiz televizyonun temelleri de atılmış oldu. Bu çalışma prensipleri ile görüntü oluşturabilen ilk araçlar osiloskop ve havaalanı radarlarının ekranlarıydı. Bu biçimde izlenebilir bir görüntü oluşturan ve piyasada satılan ilk televizyon cihazı ise 1931 yılında Allen B. Du Mont tarafından üretildi.

	Bölüm Seçimi:

Televizyon Nasıl Çalışır?
Hergün hiç düşünmeden eğlence veya bilgi amaçlı olarak saatlerce izlediğimiz tüplü televizyonlar gerçekte oldukça karmaşık bir teknoloji ile çalışıyor. Günümüzde televizyon yayınları bütün dünyada giderek hızlanan biçimde dijital (sayısal) biçime dönüşüyor ama Türkiye'de analog yayın hala yaygın olduğu için aşağıda anlatacağımız bilgiler büyük olasılıkla evinizde kullandığınız tüplü televizyon için geçerli olacaktır.

Bir CRT ekranın yapısı. Katot elektrotundan üretilen elektron ışını yönlendiricilerden geçerek fosforlu ekran üzerine düşer.

CRT İngilizce "Cathode Ray Tube" yani katot ışınları tüpü anlamındaki terimin kısaltılmasıdır. CRT televizyonlarda görüntü içinde vakum yani havasız bir ortam olan tüplerde oluşturulur. Katot ışınları hem yüksek ısı ve hem de anotta oluşturulan potansiyel farkı ile negatif elektrottan koparılan ve boşlukta bir yöne doğru yönlendirilen elektronlardan oluşur. Renkli televizyonlarda böyle elektron demeti oluşturabilen üç katot vardır. Renkli televizyonlarda gözümüzle gördüğümüz bütün renkler kırmızı, yeşil ve mavi renklerinin karışımıyla oluşturulur. Kırmızı, yeşil ve mavi rengi oluşturan bu üç demet televizyon tüpü üzerine yerleştirilmiş bakır tel sargılarının yarattığı elektromanyetik alan aracılığıyla uygun açılarda yönlendirilir.

Bu yönlendirilmiş ışınlar ise ekranı oluşturan düz cam tabakanın hemen arkasına yerleştirilmiş ızgara üzerine düşer. Bu ızgaranın görevi ışınları ekran üzerinde renkleri oluşturacak biçimde tek bir uygun noktaya ulaşmasını sağlamaktır. Gerçekte katotta oluşturulan oluşturulan elektron ışınları renksizdir. Bu nedenle ekranın hemen arkasında renk içeren floresan tabaka yerleştirilmiştir. Elektron ışınları bu renk hücreleri üzerine düşünce ters bir görüntü oluşur, biz de televizyon yayınını ekranın diğer tarafından izleriz. Elektron ışınları ekrandaki görüntüyü oluşturmak için saniyede 60 kez ekranı yatay olarak tarar. Bu taramanın ne kadar satırdan oluşacağı aldığınız televizyonun teknik özelliklerine bağlıdır. Normal televizyonlarda satır sayısı 480 gelişmiş modellerde 720 veya 1080 olabilir.

Televizyon cihazları görüntü oluşturmak için gerekli bilgiyi radyo dalgaları aracılığıyla antenden veya uydu alıcısından alır. Bu radyo dalgaları televizyon yayını yapılan stüdyoda elde edilen görüntülerin işlenip üzerlerine aynı zamanlı ses bilgilerinin de eklenmesiyle oluşturulur. Radyo dalgasının çatıdaki antende oluşturduğu küçük voltaj değişimleri bir koaksial (eş eksenli) kabloyla televizyon anten girişine ve sonra içerideki elektronik devrelere ulaştırılır. Bu devrelerde ilk olarak ses bilgisi ve görüntü bilgileri ayrıştırılır. Görüntü ise üç renge ait bilgilerin ayrıştırılıp üç ayrı katot üzerine yönlendirilmesiyle elde edilir.

Yazı aşağıda devam ediyor...

Yazının devamı

CRT Televizyonların Avantajları
Eski bir teknoloji olsa da CRT televizyonlar kendilerine özgü avantajlara sahiptirler. Bunlardan belki de en önemlisi görüntü kalitesidir, günümüzde kullanılan başka her hangi bir teknoloji buna erişmemiş durumda. CRT televizyonlarda kontrast oranı 1:20.000 civarındadır. Yani tam siyah ile tam beyaz arasında yirmi bin renk tonu vardır. CRT televizyonlarda renkler de daha doğala yakın ve parlaktır. Ekran çok geniş açıdan kalite farkı olmadan izlenebilir. Son olarak CRT televizyonların kullanım sıklığına bağlı olarak ömrü 20-30 yıl olabilir. CRT televizyonlar ömürleri boyunca ciddi görüntü kalitesi kaybı olmadan kullanılırlar. CRT televizyon şu anda benzer özellikteki LCD ve plazma teknolojili modellerden daha ucuza satılmaktadır. Bozuldukların da eski bir teknolojiye sahip olduklarından basit ve daha masrafsız bir biçimde onarılabilirler.

Gelişmiş bir CRT televizyon, hacmi olabildiği kadar küçültülmeye çalışılmış. (LG 21FU1R CRT Televizyon)

Dezavantajlar
CRT televizyonlar büyüktürler ve ağırdırlar, örneğin 72 cm gibi büyük ekranlı modeller bir kişinin taşıyamayacağı bir ağırlıktadır. Ayrıca CRT televizyonlar ekran boyutu olarak 36 inç yani 90 cm.den büyük üretilemezler. Bu zorluğu aşmak için üretilen projeksiyon televizyon modellerinde de görüntü parlaklığı oldukça düşüktür. Son olarak CRT televizyonlar çok enerji harcarlar ve ısı üretirler. CRT televizyonlar çalışmaları sırasında devrelerde çok yüksek voltaj ve çok az miktarda X ışınları da üretirler fakat yeni modellerde bunun zararlı etkileri büyük oranda önlenmiştir. Ayrıca CRT televizyonların parçalarının yeniden dönüşümü zordur ve fosfor gibi zararlı maddeler içerebilir.

CRT Televizyon Satın Alabilirsiniz
Bildiğiniz gibi CRT televizyonlar artık dezavantajları yüzünden eski bir teknoloji olarak kabul ediliyor. Piyasada artık LCD ve plazma televizyonlar üzerinde duruluyor, önemli üreticiler artık CRT televizyon üretmiyor. Buna rağmen bütçeniz kısıtlıysa, televizyon izlediğiniz yerin ışık koşulları uygunsuzsa veya dayanıklı bir araç istiyorsanız CRT televizyon modellerini tercih edebilirsiniz. Günümüzde CRT televizyonlar giderek daha gelişmiş ve kullanışlı olarak üretilmekte. En önemlisi CRT televizyonların görüntü kalitesi, birçok farklı teknoloji geliştirilse de, en iyiler arasında.