Teknopedi - İkincil Piller

İkincil Piller
(Şarj Edilebilen Piller)

Zamanımızda çoğu elektronik araç için güç kaynağı olarak şebeke elektriği yerine piller kullanılıyor. Bu sayede kablosuz veya mobil denilen birçok yüksek teknoloji aracı yaşamımıza girmiş durumda. Enerji kaynağı olarak şarj edilebilir piller bize güçlü ve ekonomik bir seçenek sunuyor. Fakat çok sayıda marka, tür ve model arasında seçim yapmak oldukça zor değil mi?

	Bölüm Seçimi:

Nikel-Kadmiyum Pil (Ni-Cd veya NiCad)
Bu tür pillerde elektrotlar nikel-hidroksit ve kadmiyum, elektrolit ise potassium-hidroksit içerir. Bu piller şarj edilebilirler yani içlerinde hiç enerji kalmayıp bittiklerinde özel şarj aletleri kullanarak tekrar doldurursunuz. Bu büyük kolaylık ve tasarruf sağlar. NiCd piller diğer şarj edilebilir pil türlerine daha ucuzdurlar ve 500-1000 defa şarj edilebilirler. NiCd pilleri tam boşalmadan şarj ederseniz pil bunu "anımsar" ve şarj kapasitesini düşürür. Böylece ardarda tam boşalmadan yapılan şarjlar pilin ömrünü kısa sürede tamamlamasına neden olur.

NiCd piller içlerinde çevreye zararlı kimyasal maddeler içerir. Bu yüzden bunları atmak isterseniz bozuk pillerinizi belediyelerin veya satıcıların oluşturduğu geri dönüşüm sistemine bırakmalısınız.

NiCd piller üreticisine göre biraz değişse de genellikle diğer şarj edilebilir pil tiplerine göre çok düşük miktarda enerji depolarlar. Örneğin AA tipinde bir NiCd pil en fazla 900 mAh enerji depolarken, NiMH pillerde bu değer 2500 mAh olabilir. Ni-Cd piller 1,2 voltluk bir potansiyel üretirler ve bunu pilin içindeki enerji bitmesine yakın zamanlara kadar devam ettirebilirler. Voltajın düşük olması bazı elektronik aletlerin çalışmasını engelleyebilir. Tek pil kullanan aletlerde voltajın 1,5 volttan 1,2 volta düşmesi önemli olmayabilir, fakat dört pil kullanılması gerekiyorsa voltaj 6'dan 4,8 volta düşecektir. Ni-Cd pil kullanmak isterseniz bunu da gözönünde bulundurmalısınız. NiCd pillerin güçlerinin düşük olması, bellek etkisine sahip olmaları ve çevreye zararlı etkilerinden ötürü kullanımını tavsiye etmiyoruz.

Nikel-Metal Hidrit Pil (Ni-MH)
Bu tip pillerin yapısı biraz daha karışıktır. İçlerinde titanyum, nikel, kobalt, manganez, aluminyum, vanadyum, zirkonyum, krom ve demir bileşikleri vardır. Bir pil birimi 1,2 volt potansiyel üretir ve enerji depolama kapasitesi oldukça fazladır. NiMH pillerde de bir miktar bellek etkisi vardır. Yani bu pilleri tam boşalmadan şarj ederseniz tam kapasiteyle kullanamazsınız. Fakat böyle bir yarım şarjdan sonra tam boşalmaya izin verirseniz bellek etkisi yok olur. (Belki de bu yüzden bazı NiMH pil üreticileri bellek etkisi olmadığını belirtmektedirler.)

Ni-MH piller uygun koşullarda kullanım durumunda yaklaşık 500 kez şarj edilebilirler. Kış mevsiminde olduğu gibi düşük ısılarda rahatlıkla kullanılabilirler. Özellikle yeni modeller 2400 mAh enerji depolayabilirler. Depoladıkları enerji miktarı yaklaşık eşit olduğu için zorunlu durumlarda şarj edilemeyen pillerle karışık olarak kullanılabililer. Yüksek güçte elektrik verebileceği için fotoğraf makineleri ve oyuncaklar gibi aletlerde kullanılabilirler. Özel bir yokedilme işlemi yoktur, normal çöpe atabilirsiniz.

Yazı aşağıda devam ediyor...

Yazının devamı

Li-Ion Pil (Li-Ion)
Bu pillerde anot karbondan oluşur, katot bir metal oksittir ve elektrolit ise bir organik solvent içinde lityum tuzundan oluşur. Bir Li-Ion pil birimi 3,6 volt potansiyel üretir. Li-Ion piller zamanımızda teknolojik yeniliklerle giderek daha güçlü olarak üretilmektedir. Büyük olasılıkla yakın gelecekte elektronik aletlerde çoğunlukla bu piller kullanılacak. Li-Ion piller diğer şarj edilebilir pillere oranla daha güçlüdürler. Şarj edildikten sonra enerjiyi daha uzun süre saklayabilirler ve ağırlıkları da daha azdır. Düşük ısılarda örneğin kışın açık havada diğer pillere göre daha iyi çalışırlar.

Tam şarjlı olarak beklerse Li-Ion piller her yıl kapasitelerinin %20'sini kaybederler, bu kayıp %40 dolu olarak bekletilirse yılda %4'e düşer. Pilleri böyle yarım dolu olarak bekletmek özellikle dizüstü bilgisayar kullanırken pratik değildir, böyle olunca kapasite kaybı nedeniyle kullanılan Li-Ion pili her 4-5 yılda bir yenisiyle değiştirmek gerekir. Yedek bir Li-Ion pil almanız durumunda bunu kullanmadan bekletirseniz kullanılan pilden daha çabuk ömrünü tamamlayacaktır. Bu yüzden yedek ve eski pillerinizi dönüşümlü olarak kullanmalısınız.

Dizüstü bilgisayarınızı kullanmadığınız zamanlarda şarj adaptörünü çıkarmalısınız. Bilgisayarınızı uzun süre kullanmayacaksanız pilinin bir miktar boşalmasını sağladıktan sonra kapatmanız pil ömrünü uzatacaktır.

Li-Ion pillerin diğer bir avantajı da kullanılmadan boşalma hızının yavaş olmasıdır. Bu piller dolu ve kullanılmadan bekletilirlerse ayda sadece %5 oranında boşalırken, NiMH veya NiCd piller aynı koşullarda ayda %20-30 oranında boşalacaktır.

Li-Ion pillerin tam boşaltılarak tekrar şarj edilmeleri ömürlerini kısaltır, pratikte bu piller 300 ile 500 tam şarj ömrüne sahiptirler. Uygun koşullarda Li-Ion pillerde bellek etkisi yoktur ve kullanılmadıkları zaman serin bir ortamda, yarı dolu olarak (önerilen doluluk oranı %40) saklanmalıdırlar.